اصغر جعفری
راه آهن محور توسعه و پیشرفت پایدار استان بوشهر
                                                                        
سوک: یکی از پیش شرط ها برای توسعه پایدار هر سرزمینی وجود راههای مواصلاتی مناسب است. در بین راههای مواصلاتی ، زمینی ، دریایی  و هوایی ، خط ریلی یا راه آهن از مزیت های زیادی برخوردار است . این موضوع زمانی برجسته تر می شود که محیط سرزمینی مورد نظر در کنار ساحل دریا قرار گرفته باشد و محل تخلیه و بارگیری کالاها و مواد معدنی و صنعتی باشد و از طرفی سرزمین مورد بحث منابع عظیم نفت و گاز را در خود جای داده باشد و میزبان اصلی صنعت عظیم نفت و گاز سرزمین اصلی کشور نیز باشد . سایر نعمت های خدادادی و پتانسیل های بالقوه و بالفعل نیز در این سرزمین وجود دارد . 

استان بوشهر از شمال به استانهای خوزستان و کهگیلویه و بویر احمد و از جنوب به خلیج فارس و استان هرمزگان و از شرق به استان فارس و از غرب به خلیج فارس محدود بوده و دارای 625 کیلومتر مرز آبی ساحلی و 300 کیلومتر مرز جزیره ای است و از اهمیت راهبردی و اقتصادی قابل توجهی برخوردار است . 

اساسا خطوط ریل قابل پیش بینی و برنامه ریزی برای اتصال  استان بوشهر به خطوط ریلی کشور در چهار محور قابل پیگیری است . 

1- راه آهن بوشهر به شیراز .
2- راه آهن بوشهر به بندر امام خمینی .
3- راه آهن بوشهر به عسلویه .
4- راه آهن عسلویه به بندرعباس 

1-  راه آهن بوشهر به شیراز که از سال 1386 و در دولت نهم عملیات اجرایی آن آغاز شده است . متاسفانه تا کنون در مراحل اولیه ساخت متوقف شده است . با توجه به اینکه طول این خط 437 کیلومتر است ، ضرورت دارد که دولت با پیش بینی های لازم از محل اعتبارات ملی به استانهای ( بوشهر و فارس ) ، اعتبارات لازم را مصوب نماید و با تخصیص و تامین اعتبار آن در زمان مناسب حداکثر در یک برنامه میان مدت (5ساله ) عملیات اجرایی آن را به پایان برساند و مورد بهره برداری قرار دهد . 
 این خط با توجه به اینکه استان بوشهر را به مسیر و شریانهای اصلی کشور وصل می نماید و حجم عظیم بار و مسافر را جابجا خواهد کرد ، زمینه ساز توسعه اقتصادی استان بوشهر و استان فارس (بخصوص غرب استان ) را فراهم خواهد نمود. با توجه به اینکه از دیر باز مردم این دو استان با هم روابط اجتماعی ، اقتصادی  ، سیاسی ، و فرهنگی گسترده ای داشته و دارند ضرورت اجرایی شدن آن را دو چندان می نماید . متاسفانه هر روز شاهد هستیم در مسیر جاده ای موجود تلفات انسانی و مادی زیادی بر مردمان تحمیل می شود که ضرورت توجه به تکمیل آن را بیش از پیش حیاتی تر می نماید . 
یکی از برکات وجود خط ریلی بالا بردن تمایل سرمایه گذاران به سرمایه گذاری در استان بوشهر است که خود موجب رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال مولد و پایدار خواهد شد .

2- راه آهن بوشهر به بندر امام خمینی 

ارتباط استانهای بوشهر و خوزستان با توجه به گسترش امکانات بندری جهت تخلیه و بارگیری کالا و وجود اسکله های بزرگ و تاسیسات بارگیری نفتی و احداث و بهره برداری از پالایشگاه ها و کارخانجات پتروشیمی و صنایع در این استانها و تاسیساتی عظیم در دو منطقه به شرح ذیل ، لزوم گسترش شبکه ارتباطی ریلی را طلب می کند .

این محور در راستای تکمیل طرح خط آهن سراسری حاشیه خلیج فارس به طور 341 کیلومتر و با هدف برقراری ارتباط ریلی حد فاصل شهر بندر بوشهر و در مسیر آن شهرهای بندرگناوه و دیلم در استان بوشهر و بندرامام خمینی در استان خوزستان می تواند تقاضای بار و مسافر را در این مسیر که مردمان آن ارتباطات اجتماعی ، اقتصادی ، سیاسی و فرهنگی دیرین و نزدیکی با هم دارند را توجیه پذیر نماید . با توجه به اینکه طول این مسیر نسبتا هموار و در حاشیه ساحل دریا احداث خواهد شد ، لذا اعتبارات مورد نیاز آن نسبت به نقاط کوهستانی و صعب العبور بسیار پائین تر و اقتصادی تر است .

با توجه به اینکه مطالعات مقدماتی این محور در وزارت راه و شهرسازی صورت گرفته است ، می طلبد دولت مطالعات را تکمیل و اعتبارات لازم و مورد نیاز پروژه را از محل اعتبارات ملی برای استانهای بوشهر و خوزستان مصوب و در یک برنامه ریزی میان مدت (5 ساله ) اعتبارات را به استانها تخصیص و در زمان لازم نیز تامین اعتبار و پرداخت نماید . تا انشاء الله در زمان مقرر به بهره برداری برسد . 

ظرفیتهای بالقوه و بالفعل استان بوشهر : 
وجود اسکله های بزرگ و تاسیسات بارگیری نفتی و احداث پالایشگاهها و کارخانجات پتروشیمی و وجود نیروگاه اتمی و همچنین پایگاههای مهم نیروهای دریایی و هوایی و پدافند کشور در استان بوشهر ، این استان را جزء کانونهای قدرت کشور در زمینه تولید و صادرات نفت و صنایع پتروشیمی و صنایع غیر نفتی قرار داده است . همچنین مناطق نفت خیز شمالی در مناطق گناوه و گوره ، پالایشگاه و فرودگاه بهرگان در منطقه امام حسن ، وجود مزارع پرورش میگو ، صنعت گردشگری ، تجارت دریایی ، توسعه اسکله ها و بنادر مهم تجاری و صیادی و ... ، توسعه و افزایش حجم ترددهای درون استانی و برون استانی را در جهت دریافت و مصرف مواد اولیه و مصرفی و صادرات تولیدات را سبب گردیده و با رشد چشمگیری مواجه نموده است . 

ظرفیت های بالقوه و بالفعل استان خوزستان :
وجود منابع عظیم و پالایشگاههای موجود و در حال بهره برداری و در دست احداث و اسکله ها و بنادر مهم تجاری در زمینه صادرات و واردات نفتی و غیر نفتی همچنین صنایع بزرگ فولاد خوزستان و مزارع نیشکر و صنایع وابسته به آن و ... ، حجم بزرگی در ترافیک را جهت ترددهای درون و برون استانی و با رشد فراوانی به خود اختصاص داده است .

گسترش شبکه ریلی در این مسیر ، منافع اجتماعی زیادی را به دنبال خواهد داشت و در سایه آن رشد مناطقی را که علیرغم داشتن منابع عظیم در دریا و خشکی ، خود سهمی از آن نداشته اند و نسبت به میانگین جامعه دچار ضعف هستند را یاری می نماید تا امکان رشد و توسعه پایدار را دارا شوند .

احداث راه آهن خط بوشهر به بندرامام خمینی علاوه بر ایجاد مسیر پشتیبانی کننده در جهت اتصال بنادر جنوبی به تهران و از همه مهمتر جذب بارهای محلی و ایجاد نوار ریلی و حاشیه خلیج فارس ، پتانسیل منطقه را به منظور جلب سرمایه های بزرگ برای پروژه های بلند مدت دو چندان خواهد نمود . انشاء الله در سایه احداث این خط  ، اشتغال مولد و پایداری را برای جوانان استان بوشهر فراهم خواهد نمود .  

یاددشت: اصغر جعفری ؛ کارشناس ارشد مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر و عضو هیات امناء دانشگاه آزاد اسلامی استان بوشهر